Borghveste

ALGEMEEN

Borghveste is een agro-ecologische fruit- & notengaard gelegen op de hoek van Het Rijkenbarg en Brouwershoekweg te Ruurlo in de regio Achterhoek van de provincie Gelderland. Het omvat een fraaie samenstelling van nieuw aangeplante landschapselementen zoals houtsingels, scheerheggen en struweelhagen. Binnen deze landschapselementen is een fruit- en notengaard aangeplant waarbij het ontwerp is gebaseerd op een van de in Nederland toegepaste agroforestry-systemen, t.w. agrarisch voedselbos.

Aan de voorzijde van het perceel is een collectie hoogstamappel- en perenbomen aangeplant met een stam van ca. 1,80-1,90 meter hoogte met daarboven de kroon. Deze fruitbomen bestaan uit oude tot zeer oude variëteiten die met name voor de Tweede Wereldoorlog voor grootschalige productie werden geteeld. Het aanplanten en doorkweken in speciaal daartoe aangelegde boomgaarden, zoals op Borghveste, is noodzakelijk om deze appel- en perenvariëteiten te behouden. Een dergelijke collectie wordt dan ook beschouwd als ‘levend cultureel erfgoed’. Daarnaast zijn er diverse pruimen, kersen, zwarte bessen, tamme kastanjes en hazelaars aangeplant.

Vanwege de eiwittransitie ligt de focus met name op de teelt van walnoten. Daartoe is een intensieve walnotengaard naar Frans model aangeplant en deze wijze van aanplanten is vrij uniek in Nederland. Deze walnotengaard is in overleg met de Nederlandse Notenvereniging dan ook als demoveld aangewezen om diverse aspecten zoals groei, snoeiwijzen, verdere overige bewerkingen en oogstopbrengst te kunnen monitoren. De opgedane kennis zal vervolgens gedeeld worden met andere belanghebbenden, zoals bijvoorbeeld agrarische ondernemers die mogelijk agroforestry in hun bedrijfsvoering willen opnemen.

Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn regeneratieve principes zoals het herstel van de bodemprocessen door deze niet of slechts oppervlakkig te bewerken, geen toepassing van chemicaliën en het stimuleren van de biodiversiteit. Borghveste vormt een onderdeel van de Groenblauwe Dooradering (GBDA) in de gemeente Berkelland.

WINTERROGGE

Vlak voor de aanplant van de eerste landschapselementen medio december 2024 is de ondergrond ingezaaid met een akkermengsel bestaande uit diverse veldbloemen, verschillende soorten klavers en winterrogge. Een van de doelen hiervan was ongewenste begroeiing te onderdrukken. Hierbij valt te denken aan brandnetels, distels en dergelijke. Andere doelen waren stikstofbinding en het stimuleren van de biodiversiteit hetgeen in het eerste jaar al duidelijk was te merken aan het toegenomen aantal bezoekende insecten. Tot slot was het doel van de rogge om vanwege de uitstekende en diepe doorworteling van dit graan de structuur van de bodem te verbeteren en de biologische bodemprocessen te stimuleren.

De voedingstoestand van de bodem van het perceel waarop Borghveste is aangeplant was van een dermate hoog niveau dat de winterrogge een grote voorsprong heeft gekregen. Dit resulteerde in de onverwachte oogst van circa 1.800 kg roggekorrels die geheel vrij van chemicaliën (d.w.z. géén bestrijdingsmiddelen en kunstmest) zijn geteeld.

In samenwerking met Bakkerij Oude Wesselink (met vestigingen te Lichtenvoorde en Ruurlo) zal in februari 2026 een brood worden geïntroduceerd op basis van een nieuw recept waarin deze onbespoten en met respect voor de natuur geteelde winterrogge zal worden verwerkt.